Historia Utwrz PDF Drukuj Pole znajomemu

Maków naley uzna za osad bardzo star, powsta niewtpliwie przed rokiem 1136 Wie jak tysice innych, ale gdy si zacznie wnika w jej przeszo, to co krok odkrywa si ludzi i zdarzenia, które niejednego mogyby wiele nauczy. Ta nietypowa wie bogata w tradycje i histori, ley 7 km od swojego miasta powiatowego. Skierniewic. Ziemia makowska to dorzecze rzeki Bzury i jej dopywów: Pisi, Uchanki i Ruczaju, leca na piknym i czystym Mazowszu. W przeciwiestwie do monotonnego krajobrazu Równiny Mazowieckiej1, Maków od strony poudniowej jest urozmaicony falistym terenem utworzonym przez lodowce. Wysoko tego krajobrazu wynosi okoo 150 m n. p. m.

 

Doliny rzek i uksztatowanie terenu miay ogromny wpyw na lokalizacj osad ludzkich, z których powstaway osiedla- Dodatkowy wpyw na powstawanie osiedli miaa te blisko szlaków (traktów) komunikacyjnych. Najstarszym szlakiem komunikacyjnym by szlak, który prowadzi z Pomorza przez owicz - Raw Mazowieck, a na Ru.Z dugiego okresu wczesno historycznego, naszych dziejów, a dziwnym si wydaje, e nie zachowa si aden dokument historyczny wzmiankujcy chociaby z nazwy t star miejscowo, a przecie nalec do tak wielkiej metropolii jak byo arcybiskupstwo gnienieskie zaoone w 1000 roku.

 

 Nasuwa si myl, e wie ta musiaa nalee do rzdu osad znaczniejszych, centralnie pooonych. By moe, e to osada bardzo stara, sigajca czasów sowiaskich Jak sdz historycy kocielni ju w wieku XIII istnieje tu koció i parafia zorganizowana do szerzenia i ugruntowania nowej religii. Moemy tylko domniemywa, e to jedna z wczeniejszych parafii w Kasztelanii owickiej. Musiaa te obejmowa swoim zasigiem rozlege tereny kasztelania gdy erekcje ssiednich parafii, znane s w terminie póniejszym. Istniej dowody potwierdzajce fakt zamieszkiwania terenu Makowa przez plemi kultury uyckiej z modszej epoki brzu, przypadajcej na okres lat 1000 - 800 p. n. e. W 1918 roku odkryto tu znalezisko, w którym znajdoway si przedmioty charakterystyczne dla kultury grobów skrzynkowych: popielnic i dwie misy, klosz, pokryw urny. Pochodziy one z wczesnej epoki elaza zwanej okresem lateskim, lub przedrzymskim, przypadajc na starsz jego cz, czyli na lata 550 - 400 p. n. e2 Przy okazji tych rozwaa naley wspomnie, e na poudnie od Makowa w niezbyt odlegej wsi Janisawice nalecej do naszego powiatu, w roku 1936, przy kopaniu wiru na pofadowanej wyynie pod wiosk, oddalon o 400 m. na pónoc od rzeki upi, odkryto grób szkieletowy pierwszy i jedyny w kraju, grób mezolityczny z okresu (tzw. kultury tardenaskiej) rodkowa epoka kamienna By to grób dorosego czowieka liczcego okoo 30 lat z nastpujcym wyposaeniem pochówkowym (41 wyrobów krzemiennych i 54 przedmiotów kocianych i rogowych: sztylety, duta oraz naszyjnik z siekaczy jelenia)3 Przedmioty te znajduj si w Muzeum Archeologicznym w odzi. Odlego czasow tamtego okresu, w której y czowiek z Janisawic, archeologowie okrelaj na 6 - 10 tysicy lat p- n. e. Szereg znalezisk wystpujcych na terenach naszego powiatu i wystpujcych niedaleko od Bzury wiadczy, e teren ten by od dawna nawiedzany i zamieszkiwany przez pradawne plemiona, które tutaj w dorzeczu Bzury znajdoway korzystne warunki bytowania i rozwoju Nie wiadomo ile swoich skarbów kryje w sobie zazdronie ziemia makowska, strzegca dokumentów kultury i historii. Wród mieszkaców Makowa kry legenda o powstaniu tej historycznej wsi. S te pewne sugestie, e Maków powsta razem z Godzianowem w 1250 roku Legenda ta sugeruje, e tradycje historyczne wsi Maków, aczkolwiek bez pokrycia ródowego, sigaj czasów dawnych przed powstaniem pastwa polskiego.

A oto tre legendy: "Kiedy rozwany syn Ziemiomysa, Mieszko sposobi si do chrzecijastwa wraz z caym narodem, aby go zasoni od podstpnych niemieckich najazdów, z nadbzurzaskich gów do róde bystrego Ruczaju (rzeka Ruczaj bierze pocztek w Makowie) u podnóa morenowych wzniesie, przyby w gronie braci i ich rodzin, zawoany owiec Mak, szukajcy yciowej przestrzeni i lenej swobody. By najstarszy z licznego rodu, którym z tej racji przewodzi niczym troskliwy przezorny ojciec. Przyszo wasn wiza ze szczciem rodziny. Dlatego te kochano i szanowano Mka za jego zote i opiekucze serce. Rozprzestrzeniajce si wokó odwieczne dbrowy i lasy z potnym starodrzewem, w którym góroway strzeliste jesiony i modre modrzewie, byy wymarzonym terenem dla nowo przybyego owcy. Odpowiadao to bardzo jego zamiowaniem i lenej egzystencji. Ale on sam ju rozumia, e id nowe czasy i nie mona przyszoci rodziny oprze na zwierzynie ownej i przygodnych podach lasu lecz na przykadzie dolinnej gospodarki. Naley zwróci si do ywicielki matki po bardziej stabilne i obfitsze plony ziemi, które bd sprzyja rozwojowi nowej osady. Po wzniesieniu dachu nad gow, dajcym oson i bezpieczestwo z solidn energi, przystpiono do arliwej trzebiey lasu, aby otrzyma uprawne pola, rodzce z woli czowieka i natury niezastpiony niczym yzny chleb powszedni. Z wielkim trudem i mozoem wydarte lasom wolne przestrzenie poczy zasadniczo zmienia oblicze dotychczasowego krajobrazu, wiadczcego o istnieniu czowieka, pracowitych kmieci, czynicych sobie ziemi poddan. A kiedy zaszumiay any dorodnego zboa, radowao si ojcowskie serce mdrego i gospodarnego Mka, który wówczas utwierdzi si w przekonaniu o susznie dokonanym wyborze osadniczego miejsca i swoich poczyna. Z czasem wie o gospodarstwie Mka dotara do botnistego ogrodu nad Bzur w owiczu, gdzie zawsze chtnie popierano rozwój osadnictwa tego okrgu grodowego, Za porednictwem okrgowej wadzy z owickiego dworzyszcza do osady Mka przeywajcego ju jesie ycia, przybyli poboni i arliwi mnisi z Opactwa Benedyktyskiego Panny Marii, z czycy, aby w wiadomoci starca i spoecznoci ze zamieszkujcej zmieni rodzim religi sowiask na rzymsk spod znaku krzya oraz zbliy ich do kultury zachodu. W midzylenym ustroniu misjonarze francuskiego pochodzenia zastali dobrze ju okrzep osad, która ze wzgldu na osadcze zasugi naczelnika wspólnoty Mka dla potrzeb wadzy terenowej i organizacji kocielnej, pierwsi z form liturgicznego obrzdu nazwali j Makowem, A dla dokumentacji swojej dziaalnoci misyjnej zapisali jej, dzierawcz nazw w pergaminowym zwoju jzykiem staroytnej Romy "Villa Macoviensis accepit fidem christianam anno Domini millessimo" Odtd w grodzie nad Bzur i kociele gnienieskim poczto nazywa to rozwijajce si sioo Makowem, Wnikliwy badacz Ziemi owickiej Jan Warak wysun hipotez, e dobra owickie, do których nalea Maków ju w tym czasie naleay do stou arcybiskupa gnienieskiego.  Stao si to prawdopodobnie w latach 1098 -1118 za rzdów arcybiskupa Marcina I. Dobra owickie nada ksi mazowiecki Zbigniew syn Wadysawa Hermana (1106 - 1107) arcybiskupowi Marcinowi. Bulla papieska Innocentego II z dnia 7 VII 1136 roku mówi, e owicz i okoliczne wsie lece w dorzeczu Bzury zostay nadane arcybiskupowi gnienieskiemu. By moe, e wród tych wsi znajdowa si stary Maków. Jak ju wspominaem historycy kocielni, mówi, e w XIII wieku zaoono tu placówk kocieln. Wiek XIII to najazdy Prusów (1230 rok). Prusacy pal wsie Kasztelanii owickiej. Najazdy Tatarów i znowu napady Prusów w 1258 i 1260 roku, Litwinów 1263, sprawiy, e liczne wsie kasztelanii stay si pastw pomieni, rzezi i poarów. Spustoszenia wojenne spowodoway wyniszczenie ludnoci. Puste wsie naleao zasiedli. Na ziemiach kasztelanii nastpowaa kolonizacja. Pierwszym zachowanym dokumentem historycznym, w którym wymieniono z nazwy wie Maków by przywilej arcybiskupa Janisawa z 1340 roku, który podczas erekcji ssiedniej wsi Nowaki nadmienia, e jej osadnicy winni ponie takie same wiadczenia jak kmiecie z Makowa i Godzianowa,' Inny dokument wymieniajcy z nazwy wie Maków, jako wie arcybiskupi, datowany jest z 17 V 1359 roku i wydany w Skierniewicach przez Ksicia Siemowita DJ ówczesnego wadc Mazowsza, powiadczajcy arcybiskupowi Jarosawowi Bogoi Skotnickiemu, e dobra Kasztelanii owickiej nale do posiadoci arcybiskupów gnienieskich Dalszym dokumentem szerzej wzmiankujcym wie Maków jest akt z 1441 roku stwierdzajcy, e arcybiskup Wincenty Kot z Dbna przenosi wie w dawnych granicach z prawa polskiego na niemieckie. Przywilej lokacyjny obdarza soectwo w Makowie midzy innymi, co dziesitym anem wolnym i daje moliwo budowy stawu na rzece Kurabce. W dniu 9 VII 1446 roku dokonuje tene biskup erekcji i uposaenia tej parafii.8 Póniej wzmianki o Makowie wystpuj w dokumentach arcybiskupich, wiadczy o tym moe ocalaa ksiga z poogi Powstania Warszawskiego w 1944 roku dziki ksidzu Wadysawowi Kwiatkowskiemu dyrektorowi Archiwum Archidiecezjalnego w Warszawie. Ksiga ta bya skondensowanym streszczeniem wybranych zapisek z akt konsystorza owickiego poczwszy od 1466 roku do 1798. Opracowaniem i wydaniem jej zaj si ksidz Henryk Rybus. "Rejestry wybranych zapisek z akt dziaalnoci arcybiskupów gnienieskich tom III zeszyt I-II Archiwum Biblioteki i Muzea Kocielne, Lublin 1968r. Wie Maków wymieniona jest w rewizji dóbr arcybiskupich z 1511 roku jako wie naleca do teuty skierniewickiej (1359- 1512) Wedug podziau wewntrznego arcybiskupa gnienieskiego w XVI wieku Maków jest wsi pod wzgldem liczebnoci anów niezbyt wielk, cho znaczniejsz od innych- Druga poowa XVI wieku, to okres wojen i klsk ywioowych. Okres ten siga wieku XVIII. Czasy wojenne opisa obrazowo Henryk Sienkiewicz w drugiej czci Trylogii "Potop" Na wspomnienie jeszcze zasuguje wyprawa Jana Sobieskiego pod Wiede 12 IX 1683 rok. Wojny i klski ywioowe, którym towarzyszyy gód, masowe choroby, wyludniy miasta i wsie. Ponadto w historii owicza spotykamy si z informacj, e w 1624 roku szalaa tu duma, a w latach 1635 - 1647 olbrzymie szkody wyrzdziy powodzie. W roku 1648 okolice owicza spustoszya szaracza. W roku 1581 w Makowie byo: 22 any, 2 any sotysa i 1 reb. Na pocztku XVII wieku w oddalonych o 7 km Skierniewicach zbudowano okazay paac, który sta si rezydencj arcybiskupów gnienieskich i prymasa. By-to tu te miejsce sdów prymasowskich i obrad elekcyjnych. W tyme paacu odby si w roku 1884 zjazd monarchów: rosyjskiego, austro - wgierskiego i pruskiego, potwierdzajcy przymierze trzech krajów i sankcjonujcy rozbiory Polski, Ostatnim prymasem mieszkajcym w Skierniewicach by Ignacy Krasicki 1795 - 1801 zaoyciel parku skierniewickiego. Do paacu przyjedali carowie. Spotykane opowiadania, które przetrway do dzi nawizuj do polowa z udziaem carów w Zwierzycu i Baantami, lasach otaczajcych Maków. W czasie tych polowa ludno miejscowa braa udzia w nagonkach zwierzyny lenej w kierunku polujcych myliwych. W roku 1685 wie Maków posiadaa: 30 wók, gospodarstw 38, koni 10, woów 85, krów 67. Pod koniec wieku XVII jest zauwaalny postp w rolnictwie. Zwiksza si liczba gospodarstw rolnych. Pojawia si w Makowie folwark arcybiskupi, który wkrótce podupada, gdy 2/3 jego obszaru to "pustki",brakuje rk do pracy. Maków w latach 1739 - 1789 liczy: 1739 - gospodarstw 38, koni 11, woów 41, krów 32 50. 1785 - gospodarstw 37, plebaskich 8, chat publicznych 3, mieszkaców 135, koni 18, woów 78, krów 65.

 

W roku 1822 wie liczya 320 mieszkaców, 89 gospodarstw, w tym penych 33, pórolnych 49, poredników 1, karczmarz, kowal - byli jednoczenie pórolnymi gospodarzami, posiadali tylko ogród. Do tej grupy byli wliczani: nauczyciel, trzech pastuchów, probostwo, dzierawca folwarku i szpitala. W dalszym cigu istnia folwark Korabka zaoony okoo 1510 roku- Obejmowa oprócz gruntów dworskich take puste pola za lasem ju w Makowie. Ziemi t od wschodniej granicy Makowa odebrano plebanowi Józefowi Goka w odwecie za popieranie Powstania Styczniowego. Rzd carski da j onierzom Polakom, którzy odbywali sub oniersk 25 letni w armii carskiej Z osadników zostaa utworzona cz Makowa tzw. wie Graniczki Po Powstaniu Styczniowym zwikszono represje w stosunku do Polaków. Represje te zwizane s te z mynem pooonym w Somkowie (za wsi o nazwie Kacperek), Myn ten by pooony poród gstwiny olch, krzewów i szuwarów- Myn by siedzib sdu wojennego, który zasyn z okruciestwa i bezwzgldnoci, gdy skazywa powstaców i ludzi popierajcych powstanie na mier. Wyroki byy wykonywane na miejscu przez powieszenie lub utopienie w gbinowej sadzawce. Dowodem tych strace byy dugo wykopywane podczas prac ziemnych koci bohaterskich powstaców. Okoliczna ludno dugo i z trwog wspominaa "Kacperek" jako miejsce mczestwa narodowego opowiada mieszkaców Makowa wynika, e miejscowy las chopski lecy na gruntach granicznych z Godzianowem ma ciekaw histori. Las ten rozciga si midzy wsiami: Godzianów, Zapady, Maków, Krezce, Pywia i akcentuje pocztek Wysoczyzny ódzkiej. Dawniej na tych terenach rozcigay si wspólnoty gromadzkie. Byy to liche piaski, nigdy nie brane pod pug. Najczciej pasano tu owce. Kiedy paac w Skierniewicach sta si rezydencj cara, opisany teren wyznaczono na poligon wojskowy. Jesieni co 3 lata odbyway si tu wiczenia wojskowe zwane przez miejscow ludno "maniebrami", które koczyy si zawsze parad wojskow, w której bra udzia car. W czasie wicze wojsko a gównie kawaleria, kwaterowao po okolicznych wsiach. Z chaup rugowano ich mieszkaców, urzdzano w izbach kwatery dla wojska. Z obór i stajni usuwano inwentarz chopski lokujc tam wojskowe konie. Mieszkacy yli w prymitywnych warunkach, w szopach, piwnicach. Wojsko niszczyo zasiewy, spasao komi zboe. We wszystkich wioskach mylano jak rozwiza ten problem. Za porad leniczego z Baantarni Nemethego postanowiono posadzi las na wspólnotach gromadzkich. Lasy zawsze byy objte ochron. Cay teren obejmowa 90 ha ziemi. Wspólne rozmowy zainteresowanych mieszkaców wsi , a póniej wspólna praca sprawiy, e las zosta posadzony w latach 1902-1904. Leniczy da sadzonki i fachow porad a chopi pomagali w obmiarach i sadzili las. Wiosn 1904 roku chopi zakoczyli sadzenie lasu oraz wykopali rów na obwodnicy zalesionego terenu. Kiedy przyjecha zwiad wojskowy dla zorganizowania manewrów, zobaczy rosncy las. Manewry przeniesiono do wsi Borysaw a nastpnie po 3 latach do Raducza koo Skierniewic, gdzie dotrwa do naszych czasów. Powodem przeniesienia poligonu byy due odszkodowania, za zniszczon ziemi w Borysawiu By to pierwszy sukces zbiorowej pracy Pozbyto si uciliwych wojsk zaborcy i wsie uzyskay adny zalesiony teren Jest to ywy pomnik kompleksu lasów chopskich i zbiorowego dziaania mieszkaców okolicznych 5 wsi. Gdy wybucha I wojna wiatowa, rosncy las mia ju 10 lat. Wojna przyniosa now udrk a take gód. Jesieni 1914 roku tereny tych piciu wsi w tym mody las "przechodziy" z rk do rk, jednego lub drugiego zaborcy. Linia frontu zatrzymaa si duej wzdu rzeki Rawki Przez ponad pó roku okoliczne wsie przebyway w zasigu pasa frontowego-We wsiach stacjonoway wojska niemieckie. Gospodarstwa ogoocono z dobytku, zasiewy zniszczono urzdzeniami i sprztem wojskowym. W miejscowym kociele Niemcy spalili wie. Wiosn 1915 roku wojska niemieckie zajy Warszaw a w zniszczonych wsiach nie byo ju warunków do pracy na roli. Brakowao ziarna do zasiewów. Zapanowa powszechny gód, któremu towarzyszya niepewno przeycia ani dnia, ani godziny. W dniu 11 Xl 1918 roku w Skierniewicach rozbrajano Niemców. Zakoczya si I wojna wiatowa. Polska po 123 latach zaborów odzyskaa niepodlego. Ale ju wkrótce rozpocza si wojna polsko-bolszewicka. Do Makowa przybyo wojsko generaa Hallera z Francji, aby pomóc ojczynie. Mieszkacy Makowa wzili czynny udzia w tej wojnie. Modzi chopcy ochotniczo wstpowali do armii i walczyli na froncie wschodnim. Mieszkacy Makowa zbierali pienidze dla walczcego wojska na uzbrojenie. Na wyrónienie zasuguje czyn Wójta Jana z Makowa (Brzosty), który w czasie brawurowego ataku na rosyjskie okopy zdobywa karabin maszynowy. Za ten czyn otrzymuje order Virtuti Militarii ki. II Natomiast inny mieszkaniec Makowa, Wójt Franciszek, wraz z kolegami wojskowymi zapdzi si a pod Kijów- Z wojny nie wróci mieszkaniec Kolonii p- Kozie. Wszyscy inni onierze wrócili do Makowa, aby na swojej wsi znosi trudy rolniczego znoju.  Przez Maków prowadzia droga ze Skierniewic przez yszkowice do owicza. Dawniej bya piaszczysta i wyboista. Tward nawierzchni kamienn pooy genera rosyjski Trofim Botwinko, naczelny administrator Ksistwa owickiego, radca stanu rzdu carskiego W roku 1970 pooono na podou kamiennym asfalt. Na wyrónienie zasuguje wybudowanie w Makowie w 1928 roku ani. ania powstaa z funduszy powiatowych. Wkrótce j zamknito. W roku 1953 w budynku tym zaoono poczt-W okresie midzywojennym mieszkacy wspólnym wysikiem w roku 1937 wybudowali pikn jak na owe czasy, jednopitrow szko podstawow. Wybuch II wojny wiatowej spoeczestwo Makowa przyjo ze spokojem, aczkolwiek cechowa je wrogi stosunek do najedców. Napad Niemców na Polsk. Tragedia w Mszadli, w Guchowie miay decydujce znaczenie dla ówczesnego ycia mieszkaców wsi. Miejsce czasowej bezsilnoci wobec przemocy wroga, zacza zajmowa zaduma nad losem narodu, a w lad za ni rodzia si ch znalezienia nowej treci ycia. Podstawowe znaczenie w jej ksztatowaniu miay dwie wartoci: wspóczucie wobec osób dotknitych nieszczciami oraz pragnienie odzyskania niepodlegoci kraju. Najbardziej wymownym przejawem patriotyzmu i wiary w klsk wroga byo bezporednie zaangaowanie si mieszkaców w sprawy zwizane z tajnym nauczaniem na poziomie szkoy podstawowej i redniej- Mimo cigego strachu i obawy o los modziey rodzice posyaj swoje dzieci do tajnej szkoy. Ju w 1940 roku pojawiaj si w Makowie tajne komplety gimnazjalne pod kierownictwem Mikoaja Libnera. Znamiennym faktem jest wydarzenie w dniu 6 sierpnia 1940 roku w dniu odpustu parafialnego Za pobicie przez 3 modych chopców z Makowa volksdeutscha, przez Antoniego i Józefa Kocembów oraz Bolesawa Romanowskiego, Niemcy przez 3 godziny trzymali aresztowanych zakadników pod lufami karabinów (p. Wadysawa Szydowskiego, p. St. Maja, ks. Mieczysawa Htibnera i znaczcych gospodarzy z Makowa) pod cian domu p. Gaworka groc rozstrzelaniem. Kiedy chopcy ratujc zakadników i ca wie dobrowolnie si zgosili-, gestapowcy zabrali ich do Skierniewic i zamordowali w Owicimiu. Najbardziej rozpowszechnionym wród Makowiaków by sabota gospodarczy, który prowadzono przez ca okupacj. Okupant wysya chopów do obozu pracy w Maaszewicach k/ owicza. Chopi mimo grocego na kadym kroku niebezpieczestwa , tylko sobie wiadomymi sposobami opóniali dostawy artykuów objtych kontyngentem, lub dostarczali zboe gorszej jakoci. Powszechnie przekadali "kolczyki" z numerami tuczników, na ucho sabego warchlaka by przeduy termin dostawy zwierzcia W tym sposobie walki splataa si zorganizowana dziaalno ruchu oporu z indywidualnymi deniami mieszkaców do wspóudziau w walce z okupantem . Ten sposób walki upowszechnia konspiracyjny ruch ludowy wraz z dziaajc tu wojskow organizacj Armii Krajowej. Do "AK" naleeli midzy innymi: Stanisaw Kozie, porucznik Tadeusz Kozie, Mieczysaw Placek ,Wacaw i Jan Foksowie, Wacaw Ty i inni. W padzierniku 1943 roku Niemcy rozstrzelali koo Makowa siedmiu Polaków przywiezionych z aresztu w Skierniewicach, Wywoao to przygnbienie i strach wród mieszkaców Makowa. We wrzeniu 1944 roku odbya si masowa egzekucja aresztowanych w zwizku z zabójstwem onierza niemieckiego w Skierniewicach. 20 mczyzn stracono w lesie Zwierzyniec. W 1944 roku zosta zastrzelony bez adnej przyczyny 18 letni Stanisaw Stasiak, który dla ochody kpa si w niedzielne popoudnie w rzece Pisi. W sierpniu 1944 roku z pocigu wiozcego aresztowanych w Powstaniu  Warszawskim ucieka 16 letni chopiec Warszawiak Marian Modzik, któremu mimo oddanych przez Niemców strzaów, udaje si ocali ycie. Do rodziny p Ceroniów zostaje przyprowadzony przez partyzanta porucznika Tadeusza Koziea Pani Rozalia Cero przechowuje go razem ze swoimi chopcami, a do wyzwolenia- Jest dobrze ukryty u rodziny Ceroniów na Kapkazie. Po wyzwoleniu koczy studia, odnajduje swoj rodzin i zostaje znanym lekarzem w Toruniu. Do koca swego ycia odwiedza swoj przybran matk, okazujc jej wdziczno za ocalenie ycia. Na wyrónienie zasuguje czyn tej wiejskiej kobiety, która przecie moga powici swoje ycie za czyn za , który Niemcy mieli tylko jeden wyrok - kar mierci Podobnie jak w wiekach ubiegych tak i obecnie haso "Drang nach Osten" Niemcy realizowali w drodze terroru i zbrodni. Wróg opanowa polsk ziemi, lecz nie zniszczy narodu i Jego podstawowej wartoci - patriotyzmu. W obronie ojczyzny stano wrogo nastawione spoeczestwo Makowa. Mieszkacy Makowa szli z pomoc ofiarom wojny, rodzinom pozbawionym dachu nad gow, udzielali pomocy godujcej ludnoci pobliskich Skierniewic, pomagali chorym i rannym. Speniali powinnoci wobec Ojczyzny ,czsto z naraeniem ycia- 17 I 1945 roku wojska sowieckie wyzwoliy Maków wkraczajc do Makowa drog wiodc od Krc. Wie zacza energicznie dwiga si ze zniszcze wojennych. Dziki duej pomocy nauczycieli oraz aktywistów Makowa ob. ob.: Machaj Józefa, Kozie Feliksa, Kuziemskiego Franciszka pobudowano w Makowie przy linii kolejowej, przy polnej drodze wiodcej do Godzianowa przystanek kolejowy. Przy budowie pracowali wszyscy, cae spoeczestwo. Prac wykonywano spoecznie. Przystanek oddano 29 VI 1946 roku. Makowiacy musieli chodzi dotychczas na stacj kolejow do Pywi lub Skierniewic Sto lat prawie przechodzia przez Maków kolej Warszawsko - Wiedeska a dopiero w wolnej Polsce mieszkacy Makowa otrzymali stacj PKP Do dnia dzisiejszego korzysta z niej modzie szkolna, pracownicy dojedajcy do zakadów pracy, rolnicy oraz mieszkacy ssiednich wsi.

 

 ródo: http://makow.za.pl/ (Autor strony - Micha Kowalski)

 
EnglishFrenchGermanRussianSpanishLatvianLithuanianEstonian
 
Psy do adocji
 

Spacer

Wirtualny spacer

Inwestycje

Inwestycje

Owiata

Gimnazjum SP Wola Makowska
SP MAkówDbrowice

Wywz odpadw

 

2018

 

Gocimy